De lagen van de huid
De huid bestaat uit grofweg drie lagen:
- Opperhuid (epidermis) – de buitenste laag, de beschermlaag, die u beschermt tegen omgevingsfactoren en voorkomt dat u uitdroogt. Vergelijk het met de schil van een appel: zo dun is de opperhuid ook.
- Lederhuid – daarin zit stevig bindweefsel dat de huid zijn stevigheid geeft. Daarnaast bevat de lederhuid bloedvaten, haarzakjes, talgkliertjes, zenuwcellen en nog veel meer. De naam ‘lederhuid’ komt van het feit dat er leer van wordt gemaakt (niet van mensenhuid, maar van dieren).
- Onderhuids vetweefsel – bevat vet voor extra bescherming en om de lichaamstemperatuur vast te houden.
De cellen van de opperhuid
De opperhuid bestaat voornamelijk uit drie verschillende soorten cellen. De basale cellen vormen aan de onderkant van de opperhuid een laag cellen; dat is de kraamkamer van de huid. In de basale laag worden de eigenlijke huidcellen gemaakt, de zogeheten hoorncellen of plaveiselcellen. Deze hoorncellen delen niet meer, maar worden omgezet in hoorn, dat de toplaag van de opperhuid vormt en fungeert als een schild.
Tussen de basale cellen in de basale laag liggen ook de pigmentcellen, die onder invloed van de zon pigment toevoegen aan de opperhuid. De hoornlaag verliest dagelijks huidschilfers en dat wordt voortdurend aangevuld vanuit de basale laag. De huid vernieuwt zich zo volledig in drie à vier weken.
Hoe huidkanker ontstaat
Huidkanker kan ontstaan als huidcellen (basale cellen, plaveiselcellen of pigmentcellen) ongecontroleerd beginnen te groeien door beschadiging van het DNA, vaak veroorzaakt door blootstelling aan ultraviolette (UV-)straling van de zon of zonnebanken.
- Als de huidkanker uitgaat van de basale cellen, leidt dat tot een basaalcelcarcinoom, de minst ernstige vorm van huidkanker.
- Als de huidkanker uitgaat van de plaveiselcellen (hoorncellen), leidt dat tot een plaveiselcelcarcinoom.
- Als de huidkanker uitgaat van de pigmentcellen (melanocyten), spreken we van een melanoom.
Huidkanker is een van de meest voorkomende vormen van kanker, maar gelukkig is het bij tijdige herkenning vaak goed te behandelen.
Waar huidkanker voorkomt
Huidkanker kan zich op elk deel van het lichaam ontwikkelen, maar komt het meest voor op plaatsen die veel aan zonlicht worden blootgesteld, zoals het gezicht, de hals, handen en armen. Door alert te zijn op veranderingen in de huid en deze symptomen vroeg te herkennen, vergroot u de kans op een succesvolle behandeling aanzienlijk.
“Vroegtijdige herkenning van huidkanker redt levens en maakt behandeling eenvoudiger.”
Voor betrouwbare informatie over huidkanker en andere huidaandoeningen kunt u terecht bij gespecialiseerde platforms zoals Dermatology2Go, waar u ook direct in contact kunt komen met een online dermatoloog.
Hoe herkent u de verschillende vormen van huidkanker
Huidkanker kent verschillende vormen, waarvan de drie meest voorkomende types zijn: basaalcelcarcinoom (basal cell carcinoma), plaveiselcelcarcinoom (squamous cell carcinoma) en melanoom. Elk type heeft unieke kenmerken en symptomen, waardoor het belangrijk is ze te kunnen onderscheiden.
De meest voorkomende vorm van huidkanker. Het groeit meestal langzaam en veroorzaakt zelden uitzaaiingen. Het verschijnt vaak als een glanzend, parelachtig bultje. Bij een wondje (meestal in het gelaat) dat al enkele maanden bestaat en niet geneest, moet altijd aan een basaalcelcarcinoom worden gedacht. Soms zit er een korst op. Basaalcelcarcinoom komt vooral voor op zonblootgestelde huid, zoals het gezicht, maar kan ook op andere plaatsen, zoals de rug, voorkomen.
Dit is de meest zongevoelige vorm en wordt bijna uitsluitend gezien op huidgebieden die veel zon hebben gehad, dus vooral in het gelaat, op de (kale) schedel, het decolleté en de onderarmen en -benen. Het is agressiever dan het basaalcelcarcinoom en kan in sommige gevallen uitzaaien als het niet tijdig wordt behandeld. Omdat plaveiselcellen hoorn maken, ziet u bij deze vorm vaak ook hoornvorming. Het begint vaak als een ruwe, rode, schilferige plek of een pijnlijke, harde bult (tumor).
De gevaarlijkste vorm van huidkanker, die snel kan uitzaaien. Het ontstaat vaak uit een bestaande moedervlek of als een nieuwe, donkere plek. Melanomen zijn vaak asymmetrisch, hebben onregelmatige randen en meerdere kleuren. Ze kunnen jeuken, bloeden of in grootte veranderen. Tijdige opsporing is cruciaal bij melanomen, want hoe langer ze aanwezig zijn, hoe groter de kans op uitzaaiingen.
Naast deze drie zijn er minder vaak voorkomende vormen, maar de belangrijkste signalen zijn altijd veranderingen in huidplekken die u niet kunt verklaren.
De ABCDE-regel voor verdachte moedervlekken
Een handige regel om verdachte moedervlekken te herkennen:
- Asymmetrie – de plek is niet symmetrisch
- Begrenzing – onregelmatige, wazige randen
- Color (kleur) – meerdere kleuren of vlekken
- Diameter – groter dan 6 mm of groeiend
- Evolutie – veranderingen in de tijd
Heeft u twijfels over een plek op uw huid, dan is het verstandig uw huisarts of rechtstreeks een (online) dermatoloog te raadplegen voor een professionele beoordeling.